door 
Gepubliceerd · 6 min lezen
Het visum voor elective residency (visto per residenza elettiva) is de gebruikelijke route voor mensen van buiten de EU die zich in Italië willen laten pensioneren of er van hun eigen middelen willen wonen. In juni 2025 heeft een Italiaanse bestuursrechter uitspraak gedaan over de manier waarop de inkomenseis geldt voor gehuwde paren, en die uitspraak wordt vaak omschreven als een wijziging van de regels. Dat was het niet. Deze gids legt uit hoe het visum werkt per oktober 2026, wat de rechter daadwerkelijk heeft beslist en wat dit betekent als u een aanvraag indient.
Voor wie het visum bedoeld is
Het visum is vastgelegd in een interministerieel decreet van 2011 (Decreet 850/2011). Het stelt een buitenlander in staat zich in Italië te vestigen als hij of zij zichzelf kan onderhouden zonder te werken. Aanvragers moeten een woning in Italië kunnen aantonen en over voldoende, stabiel en regelmatig eigen inkomen beschikken dat redelijkerwijs naar verwachting zal blijven bestaan. Dat inkomen moet afkomstig zijn uit bronnen zoals pensioenen en lijfrenten, onroerend goed, stabiele zakelijke belangen of andere bronnen die geen arbeid zijn. Een echtgenoot of echtgenote en minderjarige kinderen kunnen hetzelfde visum krijgen als het inkomen ook voor hen toereikend wordt geacht. Het is geen verlengd toeristenvisum.
De inkomenseis
Het decreet stelt een ondergrens: het inkomen moet minimaal drie keer het jaarbedrag bedragen uit Tabel A van een richtlijn van het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken van 1 maart 2000. In de praktijk vertalen de checklists die Italiaanse ambassades op de websites van het ministerie van Buitenlandse Zaken publiceren dit naar een afgerond bedrag. De ambassade in Washington stelt dat gezinsaanvragers doorgaans ongeveer €31.000 per persoon nodig hebben, en de ambassade in Tasjkent vraagt minimaal €31.000 per jaar per aanvrager, inclusief een echtgenoot of echtgenote.
Consulaten beoordelen meer dan alleen het genoemde bedrag. Ze zoeken naar bewijs dat het inkomen stabiel is en blijft, meestal via bankafschriften, pensioenbrieven, belastingaangiften en eigendomsdocumenten. De eisen verschillen per consulaat, dus raadpleeg de checklist van het consulaat dat uw aanvraag behandelt.
Verblijf in Italië
U moet een woning in Italië kunnen tonen die uw verblijfplaats wordt, hetzij in eigendom, hetzij gehuurd. Consulaten vragen doorgaans om de koopakte of een huurcontract voor een woning op uw naam, geregistreerd bij het Agenzia delle Entrate. Hotelreserveringen of een uitnodiging om bij vrienden te verblijven worden niet geaccepteerd. Als u van plan bent te kopen, legt onze gids over het kopen van vastgoed in Italië als expat het proces uit.
Wat het rechterlijke oordeel van 2025 bepaalde
De zaak betreft arrest nr. 12627 van 25 juni 2025 van het regionale bestuursrechtelijke hof van Lazio in Rome (TAR Lazio, vijfde sectie quater). Het hof heeft de volledige tekst gepubliceerd en samengevat in zijn eigen jurisprudentieoverzicht.
- De feiten. Een gepensioneerd Brits echtpaar had een woning gekocht in de provincie Pescara, in de regio Abruzzo. Ze vroegen visa voor elective residence aan in Londen, met een beroep op twee pensioenen en huurinkomsten, in totaal ongeveer €53.000 per jaar. In augustus 2022 wees het consulaat de aanvraag af, omdat het eiste dat elke echtgenoot afzonderlijk minimaal €31.000 kon aantonen.
- De overwegingen. Tabel A bepaalt één dagbedrag voor een alleenreizende en een lager bedrag voor elke extra persoon. Vermenigvuldigd met drie en omgerekend naar een jaar, becijferde de rechtbank dit op ongeveer €30.540 voor de hoofdaanvrager en €18.660 voor een echtgenoot of echtgenote. De rechtbank oordeelde dat het consulaat ten onrechte automatisch het volledige bedrag voor één persoon op de echtgenoot of echtgenote had toegepast, en dat het niet behoorlijk had beoordeeld of de middelen van het echtpaar voor beiden voldoende waren. Zij volgde daarmee een eerdere uitspraak van dezelfde rechtbank van oktober 2024 (nr. 18244/2024).
- Het resultaat. De rechtbank vernietigde de weigering en gelastte de overheid de proceskosten te betalen. Zij heeft de visa zelf niet verleend: het consulaat moest de aanvraag opnieuw beoordelen in het licht van het vonnis.
Wat het betekent voor aanvragers
Het vonnis betrof één zaak. Italiaanse rechterlijke uitspraken zijn niet bindend als precedent zoals in common-lawsystemen, en consulaten zijn niet verplicht hun checklists daarop aan te passen. Zoals hierboven vermeld, vraagt minstens één ambassade-checklist uit 2026 nog steeds om het volledige bedrag van elke aanvrager, ook van een echtgenoot of echtgenote. Als u als echtpaar aanvraagt, moet u erop rekenen dat de eigen bedragen van het consulaat worden toegepast.
Wanneer een weigering is gebaseerd op het eisen van het volledige bedrag van een echtgenoot of echtgenote, kunnen het vonnis en de eerdere uitspraak waarop het steunt een bezwaar onderbouwen. Maar beroepsprocedures zijn traag en onzeker, en succes kan alleen betekenen dat de aanvraag opnieuw wordt bekeken. Het echtpaar in deze zaak diende de aanvraag in 2022 in en kreeg in 2025 een uitspraak. Een advocaat kan adviseren of een beroep in een specifiek geval zinvol is.
Aanvragen, aankomst en de verblijfsvergunning
U dient zich te melden bij het Italiaanse consulaat of de ambassade die verantwoordelijk is voor uw woonplaats, meestal persoonlijk en met originele documenten. Ambassades geven aan dat een besluit tot 90 dagen kan duren. Na aankomst in Italië met het visum moet u binnen acht werkdagen een verblijfsvergunning (permesso di soggiorno) aanvragen voor elective residence. De visumsite van het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken legt uit dat dit gebeurt met een pakket dat wordt verstrekt door geautoriseerde postkantoren, waarna de Questura (politiebureau voor immigratiezaken) vingerafdrukken afneemt en de vergunning afgeeft. Het is de verblijfsvergunning, en niet het visum, die uw verblijf rechtmatig maakt. Vervolgens moet u zich als inwoner registreren bij uw comune.
Werken niet toegestaan
Houders van dit visum mogen in Italië niet werken, noch in loondienst noch op andere wijze, en volgens de richtlijnen van de ambassade mogen zij ook geen werk zoeken. Uw inkomen mag niet afkomstig zijn van arbeid.
Het verschil met het digitale-nomadenvisum
Sinds april 2024 biedt Italië ook een visum voor digitale nomaden en remote workers. Dit is bestemd voor hooggekwalificeerde personen die op afstand werken, als zelfstandige of in dienst van een werkgever, en kent een eigen inkomensdrempel en eigen kwalificatievereisten. Het belangrijkste verschil is dat het digitale-nomadenvisum bedoeld is voor mensen die vanuit Italië blijven werken, terwijl het elective residency-visum bedoeld is voor mensen die helemaal niet zullen werken.
Verlenging en fiscale woonplaats
De verblijfsvergunning wordt afgegeven voor een beperkte periode en moet worden verlengd voordat deze verloopt. Bij verlenging moet u in het algemeen aantonen dat u nog steeds aan de voorwaarden voldoet, waaronder uw inkomen en uw woning.
Naar Italië verhuizen maakt u waarschijnlijk ook fiscaal inwoner van Italië. Volgens regels die sinds 2024 van kracht zijn, beschouwt de Agenzia delle Entrate iemand als inwoner wanneer die persoon gedurende het grootste deel van het belastingjaar als inwoner is ingeschreven, zijn woonplaats of voornaamste persoonlijke banden in Italië heeft, of er fysiek aanwezig is. Fiscale inwoners worden over het algemeen in Italië belast over hun wereldwijde inkomen, behoudens eventuele dubbelbelastingverdragen. Vraag vóór uw verhuizing advies over belastingen in. Het bezit van onroerend goed in Italië brengt ook lokale belastingen met zich mee, die worden behandeld in onze gids over Italiaanse onroerendgoedbelastingen.
Als u nog aan het kiezen bent waar u wilt wonen, bekijk dan Ontdek Italië en beschrijf de woning die u zoekt in onze AI-zoekfunctie voor onroerend goed.
Dit is algemene informatie en geen juridisch advies. Visumvereisten en de manier waarop consulaten deze toepassen, veranderen, en rechterlijke uitspraken hangen af van hun eigen feiten. Neem vóór u een aanvraag indient of koopt contact op met het Italiaanse consulaat dat uw aanvraag behandelt, een Italiaanse advocaat of een notaris.
